Tích hợp là phương thức duy nhất để dạy học phát triển năng lực

  • PDF.InEmail

GD&TĐ - Trao đổi với báo Giáo dục và Thời đại, GS Đinh Quang Báo - Ủy viên Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực - khẳng định vai trò của dạy học tích hợp và cho rằng đây chính là phương pháp tạo ra năng lực.

1Tichhop

Vận dụng kiến thức là 1 nguyên lý giáo dục bắt buộc

    Đã có những nghiên cứu cho thấy, một số không ít giáo viên hiện nay chưa hiểu đúng về dạy học tích hợp dẫn đến việc dạy học tích hợp ở hổ thông hiện nay còn lúng túng cả về nhận thức và thực hành. Giáo sư có thể đưa ra cách hiểu ngắn gọn về nội dung này?

  - Nói một cách ngắn gọn, dạy học tích hợp là định hướng dạy học trong đó giáo viên tổ chức, hướng dẫn để học sinh biết huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập, đời sống; thông qua đó hình thành những kiến thức, kĩ năng mới; phát triển được những năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề trong học tập và trong thực tiễn cuộc sống.

     Tùy thuộc phạm vi tri thức được vận dụng, để giải quyết vấn đề trong các tình huống khác nhau mà có các dạng dạy học tích hợp sau:
      Tích hợp các nội dung trong một môn học, khi đó, vừa gắn kết đảm bảo tính đồng bộ giữa các nội dung có liên quan trong một môn học, vừa đặt ra những tình huống đòi hỏi học sinh vận dụng các kiến thức kỹ nang môn học để giải quyết;

      Hoặc lồng ghép các nội dung giáo dục cần thiết nhưng không thành một môn học (như các nội dung về môi trường, năng lượng, biến đổi khí hậu, kĩ năng sống, dân số, sức khỏe sinh sản...) vào nội dung của mỗi môn học tùy theo đặc trưng của từng môn.

      Mức độ tích hợp theo các chủ đề, ở đó chứa đựng các nội dung gần nhau của các môn học, gọi là tích hợp liên môn.

      Tích hợp xuyên môn là tích hợp bằng cách thiết kế các môn học tích hợp nhiều lĩnh vực khoa học, ví dụ: Lý, Hóa, Sinh thành môn Khoa học tự nhiên và các kiến thức về khoa học xã hội như Sử, Địa, Đạo đức, Giáo dục công dân thành thành môn Tìm hiểu xã hội hoặc Khoa học xã hội.

      Như vậy, giáo viên phải biết phân tích nội dung môn học để thiết kế các hoạt động, sao cho khi thực hiện học sinh phải vận dụng kiến thức kỹ năng ở các phạm vi rộng khác nhau, ứng với các mức độ tích hợp nêu trên, tương thích với các bối cảnh của quá trình dạy học.

  Vậy, làm thế nào để giáo viên nhận diện là mình đã thực hiện đúng theo quan điểm dạy học tích hợp, thưa giáo sư?

     - Có những dấu hiệu cơ bản của giáo dục tích hợp giáo viên cần nắm được, đó là:

       Việc thiết lập các mối quan hệ theo một logic nhất định những kiến thức, kĩ năng khác nhau để thực hiện một hoạt động phức hợp;

       Lựa chọn thông tin, kiến thức, kĩ năng cần cho học sinh thực hiện được các hoạt động thiết thực trong các tình huống học tập, đời sống hàng ngày, làm cho học sinh hòa nhập vào thế giới cuộc sống; làm cho quá trình học tập mang tính mục đích rõ rệt.

         Nhà trường không đặt ưu tiên truyền đạt kiến thức, thông tin đơn lẻ, mà phải hình thành ở học sinh năng lực tìm kiếm, quản lí, tổ chức sử dụng kiến thức để giải quyết vấn đề trong tình huống có ý nghĩa.

       Cùng với đó, khắc phục được thói quen truyền đạt và tiếp thu kiến thức, kĩ năng rời rạc làm cho con người trở nên"mù chữ chức năng", nghĩa là có thể được nhồi nhét nhiều thông tin, nhưng không dùng được.

       Như vậy, dạy học tích hợp là cách giảm tải kiến thức không thực sự có giá trị sử dụng, để có điều kiện tăng tải kiến thức có ích.

          Để lựa chọn nội dung kiến thức đưa vào chương trình các môn học, trước hết phải trả lời kiến thức nào cần và có thể làm cho học sinh biết huy động vào các tình huống có ý nghĩa.

         Biểu hiện của năng lực là biết sử dụng các nội dung và các kĩ năng trong một tình huống có ý nghĩa, chứ không ở tiếp thụ lượng tri thức rời rạc.

Từ hiểu đúng đến làm đúng và làm có hiệu quả là cả một khoảng cách không nhỏ. GS có thể chia sẻ với các giáo viên, làm thế nào để thực sự phát huy hiệu quả của dạy học tích hợp?

- Để làm được điều này, cần phải đi từ gốc của vấn đề. Mọi sự vật, hiện tượng trong thế giới chúng ta đang sống chứa đựng, tích hợp nhiều tính chất.

      Do đó, phải dạy học trò đúng về sự vật đó, nếu tách ra chỉ có tính chất vật lý, hay hóa học, sinh học là xuyên tạc sự vật. Nguồn gốc của vấn đề là thế, không phải ta muốn hay không muốn, đã đứng trên bục giảng là phải thực hiện tích hợp.

      Để làm được điều này, giáo viên cần tổ chức cho học sinh các hoạt động vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề trong cuộc sống, để hiểu sự vật với tri thức đa dạng, từ đó phát triển năng lực.

       Cũng trong hoạt động này, học sinh sẽ phải huy động nhiều mảng kiến thức khác nhau, bời không thể giải quyết vấn đề chỉ với một nội dung kiến thức đơn lẻ.

Hình dung về phương án tích hợp trong chương trình mới

Có người cho rằng, với chương trình, sách giáo khoa như hiện nay, giáo viên rất khó để thực hiện dạy học tích hợp. Điều này có đúng không, thưa giáo sư?

    - Có thể nói, quá trình xây dựng chương trình ở tiểu học về cơ bản đã quán triệt tinh thần tích hợp. Chẳng hạn môn Tìm hiểu tự nhiên và xã hội ở các lớp 1, 2, 3; môn Khoa học, Lịch sử và Địa lý ở các lớp 4,5.

        Ở THCS và THPT đã thực hiện tích hợp các nội dung trong từng môn học. Ví dụ: tích hợp các phân môn Cơ học, Điện, Nhiệt học và Quang học trong môn Vật lý; Đại số, Hình học, Lượng giác trong môn Toán; Hóa học hữu cơ và Hóa học vô cơ trong môn Hóa học; Địa lý tự nhiên và Địa lý kinh tế - xã hội trong môn Địa lý; Tiếng Việt, Văn học và Tập làm văn trong môn Ngữ Văn;

       Tích hợp các nội dung giáo dục về năng lượng, biến đổi khí hậu, kĩ năng sống, dân số, sức khỏe sinh sản... vào nhiều môn học khác nhau.

Tích hợp trong chương trình giáo dục phổ thông mới của Việt Nam nên được thể hiện như thế nào, giáo sư có thể bày tỏ quan điểm?

     - Từ chương trình, nhất là từ các đặc điểm môn học hiện nay của chương trình giáo dục phổ thông, chúng ta có thể làm như sau để nâng cao hiệu quả giáo dục thông qua tăng cường cả tích hợp và phân hóa trong quá trình dạy học.

         Về dạy học tích hợp ở tiểu học, cần tăng cường tích hợp trong nội bộ môn học Toán, Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội (các lớp 1, 2, 3) và lồng ghép các vấn đề như môi trường, biến đổi khí hậu, kĩ năng sống, dân số, sức khỏe sinh sản... vào các môn học và hoạt động giáo dục.

       Lớp 4 và lớp 5, thực hiện điều chỉnh và hình thành hai môn: Khoa học và Công nghệ (chủ yếu dựa trên cơ sở môn học này ở các lớp 4, 5 của chương trình hiện hành); Tìm hiểu xã hội (chủ yếu dựa trên cơ sở môn Lịch sử và Địa lý các lớp 4, 5 của chương trình hiện hành và thêm một số vấn đề xã hội).

        Ở THCS: Tăng cường tích hợp trong nội bộ môn học Toán, Ngữ Văn, Ngoại ngữ, Công nghệ, Giáo dục công dân,... và lồng ghép các vấn đề như môi trường, biến đổi khí hậu, kĩ năng sống, dân số, sức khỏe sinh sản,...vào các môn học và hoạt động giáo dục.

         Xây dựng hai môn học mới: Môn Khoa học tự nhiên (trên cơ sở các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học hiện hành) và môn Khoa học xã hội (trên cơ sở các môn Lịch sử, Địa lý hiện hành và một số vấn đề xã hội).

       Hai môn học này được xây dựng cơ bản đảm bảo tính logic, nội dung các phân môn được sắp xếp sao cho có sự hỗ trợ lẫn nhau và tránh trùng lặp; đồng thời xây dựng thêm những chủ đề liên kết giữa các phân môn.

         Ở THPT: Tiếp tục thực hiện tích hợp một số nội dung chưa thành môn học nhưng cần thiết giáo dục cho học sinh vào các môn học và hoạt động như đã làm trong chương trình hiện hành.

Xin cảm ơn giáo sư!
--------------
Tại sao phải dạy học tích hợp?

Trước hết, do mọi sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và xã hội đều ít nhiều có mối liên hệ với nhau; nhiều sự vật, hiện tượng có những điểm tương đồng và cùng một nguồn cội...

Để nhận biết và giải quyết các sự vật, hiện tượng ấy, cần huy động tổng hợp các kiến thức và kĩ năng từ nhiều lĩnh vực khác nhau. Không phải ngẫu nhiên mà hiện nay đang ngày càng xuất hiện các môn khoa học "liên ngành".

Thứ nữa, trong quá trình phát triển của khoa học và giáo dục, nhiều kiến thức, kĩ năng chưa hoặc chưa cần thiết trở thành một môn học trong nhà trường, nhưng lại rất cần chuẩn bị cho học sinh để họ có thể đối mặt với những thách thức của cuộc sống; do đó cần tích hợp giáo dục các kiến thức và kĩ năng đó thông qua các môn học.

Thứ ba, do tích hợp mà các kiến thức gần nhau, liên quan với nhau sẽ được nhập vào cùng một môn học nên số đầu môn học sẽ giảm bớt, tránh được sự trùng lặp không cần thiết về nội dung giữa các môn học...

GS Đinh Quang Báo


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Liên kết web

Điều hành

Truyền hình thanh niên

You need Flash player 6+ and JavaScript enabled to view this video.
Title: Chương trình truyền hình thanh niên số 108

Thống kê

Các thành viên : 3
Nội dung : 118
Liên kết web : 18
Số lần xem bài viết : 138915
Hiện có 17 khách Trực tuyến

Ảnh ngẫu nhiên từ thư viện

Danh bạ điện thoại

STT

Họ và Tên

Ngày sinh

Dạy môn

Chức vụ

Số ĐT

1

 Phạm Diệu

15/07/1968

Ngữ Văn

Hiệu trưởng

0905283405

2

 Nguyễn Đắc Ban

  01/01/1963

Sinh học

Phó hiệu trưởng

0903533396

3

 Võ Văn Tờ

06/06/1965

Toán 

Phó hiệu trưởng

0935229601

 

 

TT

Họ và tên

Ngày sinh

Chức vụ

Tổ chuyên môn

Số ĐT liên hệ

1

Nguyễn Tư

08/02/1968

TTCM

Tổ Ngoại ngữ

01689629603

2

Đàm Thị Thanh Vân

05/09/1970

 

Tổ Ngoại ngữ

0975067992

3

Lê Văn Dung

09/01/1972

CTCĐ

Tổ Ngoại ngữ

0905680445

4

Trà Thị Huy

20/11/1977

 

Tổ Ngoại ngữ

0935904157

5

Phạm Thị Hồng Nhiên

26/4/1983

 

Tổ Ngoại ngữ

0969014890

6

Trần Văn Lộc

12/10/1966

TTCM

Tổ TD-QP

0905449916

7

Nguyễn Hữu Thắng

20/3/1977

 

Tổ TD-QP

01213542248

8

Trần Hữu Thịnh

21/6/1985

Bí thư đoàn

Tổ TD-QP

0973799285

9

Nguyễn Tấn Trí

22/1/1984

P.Bí thư đoàn

Tổ TD-QP

0977832658

10

Nguyễn Ngọc Khải

07/10/1963

 

Tổ Lý-Hóa-Sinh

01695512489

11

Phạm Đắc Hoàng

01/02/1972

 

Tổ Lý-Hóa-Sinh

0967293769

12

Nguyễn Thị Thuyền

11/10/1988

 

Tổ Lý-Hóa-Sinh

01674624719

13

Nguyễn Thị Hồng Thương

1992

 

Tổ Lý-Hóa-Sinh

 

14

Hồ Thị Hồng Hạnh

18/4/1982

 

Tổ Lý-Hóa-Sinh

0935849725

15

Trần Văn Thanh

1986

 

Tổ Lý-Hóa-Sinh

0968488284

16

Nguyễn Ngọc Chầm

28/11/1985

 

Tổ Lý-Hóa-Sinh

0975026195

17

Phạm Thị Thanh Nguyệt

30/10/1978

TTCM

Tổ Lý-Hóa-Sinh

01205663920

18

Nguyễn Thị Sĩ

10/05/1989

 

Tổ Lý-Hóa-Sinh

01674624867

19

Lê Thị Thuận

04/06/1965

TTCM

Tổ Sử-Địa-CD

0905231805

20

Võ Thị Thu Thuỷ

04/12/1975

 

Tổ Sử-Địa-CD

0935106696

21

Nguyễn Đình Nghê

1986

 

Tổ Sử-Địa-CD

01686768558

22

Nguyễn Văn Đức

09/02/1979

TTCM

Tổ Văn

0932479343

23

Lê Thị Cường

09/10/1976

 

Tổ Văn

0935432248

24

Lê Thị Ánh Ngọc

23/8/1985

 

Tổ Văn

0935195525

25

Nguyễn Thị Yến Loan

24/6/1979

 

Tổ Văn

01223563039

26

Nguyễn Thị Diễm Chi

14/6/1980

TTCM

Tổ Toán-Tin

01213542247

27

Ngô Xi

01/12/1967

 

Tổ Toán-Tin

01268891401

28

Nguyễn Thị Ánh

02/08/1978

 

Tổ Toán-Tin

01266729634

29

Phan Thị Lan Anh

18/2/1981

 

Tổ Toán-Tin

01262750114

30

Đặng Anh Bạn

08/10/1975

 

Tổ Toán-Tin

0935074078

31

Nguyễn Thị Xuân Diệu

13/2/1985

 

Tổ Toán-Tin

0976454459

32

Phạm Phú Hải

25/03/1982

 

Tổ Toán-Tin

0935195727

33

Nguyễn Trọng Sinh

01/01/1977

 

Tổ Toán-Tin

0905785585

34

Hồ Phước Hải

1967

 

Tổ Toán-Tin

0905798450

35

Lương Thị Thu Hà

1979

 

Tổ Toán-Tin

 

36

Nguyễn Thị Thành

25/12/1965

 

Tổ Văn phòng

01287613995

37

Hồ Thị Huệ

01/05/1969

TTCM

Tổ Văn phòng

0905204430

38

Lương Thị Linh

10/04/1985

 

Tổ Văn phòng

0935485303

39

Nguyễn Thị Thu Dung

30/10/1986

 

Tổ Văn phòng

0905517051

40

Hà Thị Mai Hoa

17/2/1990

 

Tổ Văn phòng

01666932610

41

Huỳnh Tấn Phúc

03/04/1969

 

Tổ Văn phòng

01685234654

42

Phan Thế Tấn

28/11/1962

 

Tổ Văn phòng

0974202133

43

Huỳnh Thị Tấn Phương

09/11/1973

 

Tổ Văn phòng

01223454972

Cấu hình bố cục

Hướng

Phong cách menu

Màu giao diện

TAVICO TOOLS